11 . عقل در اصول « الكافى » يكى از پژوهش‌هاى محورى در الكافى كه چندين رساله و مقالات فراوان را به خود اختصاص داده ، جايگاه عقل در فرهنگ شيعه است . يكى از اين رساله‌ها ، پايان نامهء سركار خانم زهرا اللَّه بداشتى كه با راهنمايى استاد دكتر على اللَّه بداشتى ، سامان يافته است . بدون شك در منابع اسلام و در انديشهء شيعى ، « عقل » از جايگاه بلندى برخوردار است . قرآن كريم ، به صورت‌هاى گوناگون ، بر سنديت و حجّيت عقل در معارف الهى ، صحّه گذاشته و بر تعقّل و تفكّر در نظام آفرينش ، تشويق و تأكيد كرده است . گاهى در بارهء يك موضوع ، آيات متعدّدى مىتوان يافت كه انسان را به تعقّل و تفكّر ، دعوت نموده‌اند . از ديدگاه قرآن ، كسانى كه از انديشهء خود سود نمىبرند ، به عنوان بدترين جنبندگان به حساب مىآيند : « بدترين جنبندگان ، كسانى هستند كه كر و گنگ‌اند و انديشه نمىورزند » . « 1 » در جاى ديگر ، پس از طرح يك مسئلهء دشوار و دقيق توحيدى ، يادآور مىشود ، آنان كه اهل تعقّل نيستند ، گرفتار نوعى پليدىاند و مىفرمايد : « هيچ كس را نرسد كه جز با اذن خدا ايمان آرد و بر آنان كه عقل خويش را به كار نمىبندند ، پليدى قرار مىدهد » . « 2 » اصولًا منطق قرآن ، منطق دليل و برهان است و همه جا از صاحبان عقايد مىخواهد تا براى اثبات عقيدهء خود برهان آورند و خود نيز بر دعاوى خويش اقامهء برهان مىكند . اگر كسى به كتاب‌هاى حديث شيعه رجوع نمايد ، به روشنى به اين نكته پى خواهد بُرد كه در مكتب اهل بيت عليهم السلام ، عقل و استدلال عقلى ، در معارف الهى ، جايگاه مهمى دارند . آن بزرگواران ، با در نظر گرفتن سطح آگاهى و قدرت ذهن و ورزيدگى فكر مخاطبان ، در بياناتشان از روش‌هاى مختلف استدلال ( برهان ، جدل و خطابه ) استفاده

--> ( 1 ) . سورهء انفال ، آيهء 22 . ( 2 ) . سورهء يونس ، آيهء 100 .